تبلیغات
مرجع جامع بوشهرشناسی

مرجع جامع بوشهرشناسی

نویسنده : محمد جواد منصورزاده جمعه 5 فروردین 1390, 09:41 ق.ظ

بر كرانه های خلیج فارس به فاصله تقریبی 240 كیلومتری جنوب شرقی بندر بوشهر و 380 كیلومتری بندر عباس بندر باستانی سیراف قرار گرفته این بندر در 27 درجه و 38 دقیقه عرض شمالی 52 درجه و 20 دقیقه طول شرقی گرینویچ قرار دارد. جغرافیدانان و مورخین قرون اولیه اسلامی از جمله بلاذری ، سلیمان سیرافی ، ابن حوقل ، مقدسی ، یاقوت حموی ، مسعودی و… هر یك به نوعی به توصیف سیراف پرداخته ، برخی رونق بازرگانی و گرمای شدید آن را شرح داده اند و برخی دیگر ثروت مردم و زیبایی بناهای آثار را تشریح نموده اند. عده ای معتقدند اولین كسی كه اطلاعات مفصلی در مورد سیراف ارائه نموده استخری می باشد. در ذیل به نوشته استخری كه از همه كامل تر است اشاره می نماییم. وی كه در سال 346 هجری قمری می زیسته در مورد سیراف می نویسد : سیراف با شیراز برابری می كند بندری است گرمسیری و خانه های آن را از چوب ساج وچوب های دیگری كه از هندوستان و زنگبار می آوردند بنا می كنند . واردات شهر عبارت بود از عود و عنبر و كافور و جواهر و خیزران و عاج و آبنوس و كاغذ و صندل و دیگر عطر ها و دواها كه آنها را وارد كرده و به جمیع دنیا صادر می كنند و از انواع پارچه ها و منسو جات كتانی خوب و همچنین مروارید صادر و در آنجا خرید وفروش می شود.



مقدسی در احسن التقاسیم ( تألیف 375 هجری قمری ) به رونق سیراف اشاره داردو در این ارتباط می نویسد: « سیراف قصبه اردشیر خره بود و به هنگام آبادی آن آن را از بصره برتری می دانستند زیرا كه ساختمان هایش استوار و بازارهایش پر رونق و مردمش ثروتمند و نامش بلند آواز بود و معبر چین و انبار فارس و خراسان بشمار می رفت».
و اما سلیمان سیرافی به تجارت سیراف با چین اشاره دارد وی می نویسد: « سیرافیان ایستگاه كشتی های چینی و مركز تجارت چین با سرزمین های اسلامی است و صادرات و واردات این سرزمین ها در سیراف متمركز می گردد و آنچه به چین صادر می شود نیز از این بندر بر كشتی ها بار می شود.


در تاریخ وصاف آمده بر عهد آل بویه سیراف شهری بزرگ و آباد و مكان گروه كثیری از علماء و محققان و بازرگانان بود در این شهر كثرت جمعیت به حدی بود كه دكان ها و حجره ها و خانه ها را در دو سه چهار طبقه ساخته بودند گهگاه سلطان معظم ابوشجاع عضدو الدوله فنا خسرو به سیراف نزول می فرمود و در آنجا خیمه و خرگاه بر پای داشت.

پیشینة مطالعات باستان شناسی در بندر سیراف
بندر باستانی سیراف به دلیل نام درخشانی كه در طول تاریخ داشته همواره مورد توجه بازدید كنندگان و سیاحان قرار گرفته و نخستین كسی كه گزارش مفصلی در این زمینه دارد جیمز موریه است كه بین سال های 9-1808 میلادی در ایران بسر می برده است. پس از او كاپیتن كامپورن عضو بحریه هندوستان می باشد كه خود شخصاً در سال 1835 میلادی بندر سیراف را دیده و درباره این بندر مطالبی نوشته است . سرآرنولد ویلسون در سال 1911 و موسیو پزار در سال 1913 از سیراف دیداری داشته اند. اولین فصل حفاری در سیراف در فاصله ماههای اكتبر و دسامبر 1966 به سر پرستی دیوید وایت هاوس به منظور كشف اطلاعات راجع به وضع بازرگانی و موقعیت محلی سیراف تحت نظارت قانون تحقیقات ایران شناسی انگلستان انجام گرفت و به مدت هفت فصل ادامه یافت و در این رابطه چندین بنا حفاری و آشكار گردید كه عبارتند از كوزه های سفال پزی – قصر باشكوه – مسجد جامع – بازار – كارگاه سفال سازی – كاروانسرا – گمرك و حمام .

آثار موجود در بندر سیراف
بطور كلی آثار باستانی در بندر سیراف بطور پراكنده ودر چندین نقطه از سیراف دیده می شود كه عبارت از بخش ساحلی كه آثاری از گمرك ، حمام عمومی – بازار كوره های سفال پزی در بخش كوهستانی نیز به طول 6 كیلو متر و عرض 2 كیلومتر از ابتدای عراضی غرب دره لیر تا حوالی جبهه شرقی در انتهای بندر سیراف ودر راه سیراف به پرك پایان می پذیرد. این آثار عبارتند از : 1 – دخمه ها ومقابر دره لیر 2 – در ه لیرو مقابر آن در بازوی غربی دره 3 – تل گنبد 4 – سد و بناهای آبرسانی در ده لیر 5 – آثار بین بازوی غربی دره لیر و مسجد امام حسن 6 – چاههای آب قدیمی 7 – قبور با سنگ قبر با خط كوفی 8 – آثار شرق بندر سیراف و قلعه فعلی نصوری 9 – گور منسوب به سیبویه 10 مسجد امام حسن 11 – خونه گوری

عملیات گمانه زنی
بندر سیراف به علت شرایط جغرافیایی خود كه از یك طرف محدود به دریا و از دیگر به كوه متصل است و فاصله كوه تا دریا بسیار كم می باشد باعث شده تا این بندر با كمبود زمین مواجه گردد. لذا اهالی بومی منطقه با دست اندازی به آثار اقدام به ساخت و سار می نمایند از طرف دیگر با گسترش فاز 9 و 10 پارس جنوبی بخش های عمده ای از این بندر تبدیل به مراكز صنعتی و پتروشیمی خواهد شد. لذا مدیریت میراث فرهنگی بوشهر در یك اقدام فوری در قالب برنامه ای اضطراری اقدام به تعیین حریم این بندر باستانی نمود. تا از این طریق از گسترش ساخت و ساز و تخریب آثای موجود جلوگیری به عمل آورد. در این راستا گروهی از باستان شناسان به سرپرستی نگارنده به مدت 50 روز ( بهمن تا اسفند 1381) اقدام به گمانه زنی و عملیات تعیین حریم از ابتدای بخش ساحلی تا انتهای بخش كوهستانی منطقه نمود كه در پایان ما به نتایج بسیار خوبی دست یافتیم. كشف مواد باستان شناسی از قبیل قطعات سفال منحصر به فرد با نقوش متنوع كه خود دلیل بر تبادلات تجاری و بازرگانی اقوام مختلف می باشد و همچینین آثار معماری از قبیل ستون های گچی و اتاق های دو طبقه و ابزار متعدد در این عملیات به دست آمد. ما در طی این 50 روز بیش از 30 گمانه در بخش ساحلی و كوهستانی زدیم كه در همه گمانه ها به آثار از قبیل سفال معماری دست یافیتیم . این مورخین ( استخری و ابن حوقل) به دو طبقه بودن ساختمان های بندر سیراف اشاره نموده اند كه ما نیز در این برنامه به آن دست پیدار كردیم.
كشف سیستم فاضلاب شهری كه عبارت بود از لوله های سفالین به قطر 40 سانتیمتر و طول 50 سانتیمتر كه به صورت چفت و بست لوله های طویلی را تشكیل می داد و بدینگونه فاضلاب بندر را به دریا هدایت می كرد از دیگر مواردی بود كه در این عملیات بدست آوردیم كه در حقیقت از قدیمی ترین سیستم های فاضلاب شهری در ایران بشمار می رود.
قطعات گچبری مانند گل و بوته ، دندانه موشی و كتیبه هایی با كلماتی همچون لااله الا الله از دیگر مواردی هستند كه در چند گمانه بدست آوردیم ما در این برنامه علاوه بر تعیین حریم این بندر به وسعت 5 كیلو متر در 3 كیلومتر به نتایج خوبی دست یافتیم كه انشاءالله با تجزبه و تحلیل مواد بدست آمده گزارش كامل آن منتشر خواهد شد.


حمید زارعی
سرپرست هیأت باستان شناسی سیراف

منبع: کانون پژوهش های خلیج فارس


دسته بندی: تاریخ بوشهر , جغرافیای بوشهر ,
برچسب ها: سیراف , تاریخ بوشهر , خلیج فارس , باستان شناسی در بندر سیراف , بندر سیراف ,



» آدرس جدید سایت "مرجع جامع بوشهرشناسی" ( چهارشنبه 17 اسفند 1390 )
» زندگینامه میرزا عباس دیّری ( پنجشنبه 11 اسفند 1390 )
» سنج و دمام ( دوشنبه 7 آذر 1390 )
» یزله ( چهارشنبه 16 شهریور 1390 )
» متن نامه شهید رئیسعلی‌دلواری به مجتهد برازجانی ( سه شنبه 15 شهریور 1390 )
» دُم دُم سحری ( شنبه 22 مرداد 1390 )
» آیین طلب باران ( شنبه 18 تیر 1390 )
» موسیقی بوشهر: نی انبان؛ نی همبونه ( چهارشنبه 1 تیر 1390 )
» شهید دلواری در کلام مقام معظم رهبری ( شنبه 28 خرداد 1390 )
» معرفی کتاب هم صدا با نخل های تشنه ( جمعه 13 خرداد 1390 )
» نو یافته های باستان شناسی در بندر سیراف ( جمعه 5 فروردین 1390 )
» زندگینامه خالوحسین بردخونی دشتی ( شنبه 21 اسفند 1389 )
» منطقه حفاظت شده مند ( دوشنبه 11 بهمن 1389 )
» زندگینامه استاد ایرج صغیری ( جمعه 3 دی 1389 )
» زندگینامه دکتر سید جعفر حمیدی ( پنجشنبه 4 آذر 1389 )
» زندگینامه سید بهمنیار حسینی (مفتون بردخونی) ( یکشنبه 18 مهر 1389 )
» مسقطی ( سه شنبه 26 مرداد 1389 )
» زندگینامه شیخ حسن آل عصفور بوشهری ( شنبه 16 مرداد 1389 )
» بافت‌ قدیم‌ بوشهر ( شنبه 22 خرداد 1389 )
» به مناسبت روز خلیج فارس ( جمعه 10 اردیبهشت 1389 )
» انتشار اولین هفته نامه مصور ایرانی در بوشهر ( جمعه 6 فروردین 1389 )
» سند ساواک در مورد تظاهرات نیروی هوایی بوشهر ( دوشنبه 19 بهمن 1388 )
» این حسین کیست که ... ( دوشنبه 7 دی 1388 )
» دانلود تك نوازی نی انبون ( پنجشنبه 19 آذر 1388 )
» تصویر: خلیج فارس ( سه شنبه 10 آذر 1388 )
» ویژگی های دستوری لهجه بوشهری ( یکشنبه 12 مهر 1388 )
» گمنه یا للك ( جمعه 10 مهر 1388 )
» گره چینی ( سه شنبه 7 مهر 1388 )
» مجموعه تصاویر بوشهر 2 ( پنجشنبه 2 مهر 1388 )
» سفالگری ( چهارشنبه 1 مهر 1388 )
موضوعات وبلاگ

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

درباره ما


این وبلاگ جهت آشنایی عموم مردم با تاریخ و فرهنگ مردم بوشهر می باشد.
از کلیه کسانی که توانایی همکاری را دارند خواهش می شود تا مطالب خود را به ایمیل من بفرستید تا با نام خودتان در این وبلاگ ثبت گردد.
*******************
به جهت تعدد مطالب و محدود بودن پست های صفحه اصلی، شما قادر به مشاهده تمام پست ها نمی باشید. از این رو به شما پیشنهاد می شود از آرشیو موضوعی جهت دستیابی به پست های پیشین استفاده کنید.
ایجاد کننده وبلاگ : وبسایت شخصی محمد جواد منصورزاده

http://www.up.lianportal.com/images/04734904814806328121.gif

از ما حمایت کنید

به بوشهریها امتیاز دهید