تبلیغات
مرجع جامع بوشهرشناسی

مرجع جامع بوشهرشناسی

نویسنده : محمد جواد منصورزاده شنبه 28 دی 1387, 02:52 ق.ظ

فایز

روایت های متعددی در باره محل و تاریخ تولد و مرگ فایز وجود دارد که یکی از مطمئن ترین آنها در کتاب "ترانه های فایز" اثر عبد المجید زنگویی آمده است که بخشی از آن را بایکدیگر مرور می کنیم:

«محمد عل دشتی متخلص به فایز به سال 1250 هجری قمری برابر با 1209 هجری خورشیدی در "کردوان" یکی از روستاهای دشتی چشم به جهان گشود... و پس از هشتاد سال زندگی در سال 1330 هجری قمری برابر با 1289 هجری خورشیدی در "گزدراز" وفات یافت.»(1)

این یکی از روایت هایی است که در مورد تاریخ زندگانی فایز وجود دارد و نمی توان آن را کاملا مستند دانست.


در مورد مزار این شاعر نیز آقای زنگویی این چنین می نویسد:«جسدش را بنا به وصیت خودش پس از چند ماه امانت به نجف منتقل کرده و در آنجا دفن می کنند.»(1) در مورد این ادعا نیز سند معتبری در دسترس نیست.

در مورد فایز و آنچه سروده آقای صغیری در مقاله خود  نظریه جالبی را بیان می کند: « مردم منطقه برای اینکه سروده های جمعی خود را به نام فایز کنند دلایل کافی داشته اند. چه برای اینکه از چنگ خان فرار کنند باید یکی را تحویل می دادند. و شاید هم اسمی خیالی و واهی را "فایز" ساخته اند که حیات فیزیکی ندارد در نتیجه از غضب خان رها شده و از طرف دیگر به شعر خود اعتبار می دادند. فروتنی مردم دلیل محکمی است بر این مدعا. هر کس که شعر بگوید در باور رایج آن زمانه باید قاعدتاٌ به رفاه نسبی رسیده باشد که فرصت "دل ای دل" داشته باشد و "آدم مرفه" انگ وحشت آوری بود که به هر کس که می خورد از چهار جهت غارت می شد. تلقی نادرست و ظالمانه از شعر و شاعری در آن روزگار انگیزه شعر گریزی مردم شده است. بویژه که بخش قابل اعتناعی از همین ترانه های فایز با مضامینی عاشقانه و یار دوستی و یار خواهی، ناله های عاشقانه و اعتراض به زندگی و جموعاٌ حرف های بو دار به وجود آمده است و چه مصیبتی از این بالاتر که رعیتی مفلوک را به گناهی چون عاشق پیشگی، دیوانگی، زنبارگی، اعتراض، کفر و در نتیجه نا اهلی متهم کنند. پس باید یکی را پیدا می کردند و گناهان خود را به گردن او می انداختند. این آدم باید دست نیافتنی باشد یعنی خان به آن دسترسی نداشته باشد... افسانه پری و ترانه های پریساره فایز، درست از سنخ همان افسانه فایزسازی است. انگیزه و علت پیدایش این هر دو افسانه یکی است و هر دو را یک قوم به وجود آورده اند. اول فایز را ساخته اند تا سروده های خود را به او نسبت دهند و سپس برای حفظ و حمایت این فایز از دست خان و گذشت زمان و ... وی را به دنیایی فرستاده اند که دست کسی به او نمی رسد و جاودانه در فرهنگ این خطه حی و حاظر است ... فایز یک باور مردمی است . برای حفظ و جاودانگی اش باید به افسانه ها وصلش کنند».(2)

با تمام این تفاسیر اشعار فایز یکی از سه ضلع دو بیتی فارسی پس از خیام و بابا طاهر است و به خاطر قدرت نفوذ بالایی که داشته به سرعت ( حتی در زمان حیاتش) در بین مردم رسوخ کرده و طرفداران فراوانی یافته است.

برخی از دوبیتی های فایز:

دل از من، چشم شهلا دلبــر از تو

لب خشکیده از مـن کــوثر از تـو

بنـــه بر جان فایز منــت از لطف

سر از من، سینه از من خنجر از تو

***

دلم را جز تو کس دلبر نباشد

به جز شور توام در سر نباشد

دل فایز تو عمدا می کنی تنگ

که تا جای کس دیگر نباشد

***

نه هر چشمی زجسمی می برد جان

نه هر زلفـی دلی سازد پریــشان

نه هر دلبــر ز فایــز می برد دل

رموز دلبری سـری اســـت پنهان

***

مرا خلد بریـن دی بودیـم جا

کنونم دوزخ است امروز مأوا

نمانده دی، نماند فایز امروز

خدا داند چـه باشد حال فردا

 

منابع:

1- زنگویی، عبدالمجید. ترانه های فایز. آبادان، نیما، 1353

2- صغیری، ایرج. "فایز، پدیده غریب ادبیات. کیهان فرهنگی. سال نهم. شماره 7، مهر 1371

3- طهوری، مهوش. ترانه های فایز همراه با کتابشناسی و کاوشی در زندگی و شعر او. تهران. قدیانی، 1376


دسته بندی: زندگینامه ها , فرهنگ بوشهر ,



» آدرس جدید سایت "مرجع جامع بوشهرشناسی" ( چهارشنبه 17 اسفند 1390 )
» زندگینامه میرزا عباس دیّری ( پنجشنبه 11 اسفند 1390 )
» سنج و دمام ( دوشنبه 7 آذر 1390 )
» یزله ( چهارشنبه 16 شهریور 1390 )
» متن نامه شهید رئیسعلی‌دلواری به مجتهد برازجانی ( سه شنبه 15 شهریور 1390 )
» دُم دُم سحری ( شنبه 22 مرداد 1390 )
» آیین طلب باران ( شنبه 18 تیر 1390 )
» موسیقی بوشهر: نی انبان؛ نی همبونه ( چهارشنبه 1 تیر 1390 )
» شهید دلواری در کلام مقام معظم رهبری ( شنبه 28 خرداد 1390 )
» معرفی کتاب هم صدا با نخل های تشنه ( جمعه 13 خرداد 1390 )
» نو یافته های باستان شناسی در بندر سیراف ( جمعه 5 فروردین 1390 )
» زندگینامه خالوحسین بردخونی دشتی ( شنبه 21 اسفند 1389 )
» منطقه حفاظت شده مند ( دوشنبه 11 بهمن 1389 )
» زندگینامه استاد ایرج صغیری ( جمعه 3 دی 1389 )
» زندگینامه دکتر سید جعفر حمیدی ( پنجشنبه 4 آذر 1389 )
» زندگینامه سید بهمنیار حسینی (مفتون بردخونی) ( یکشنبه 18 مهر 1389 )
» مسقطی ( سه شنبه 26 مرداد 1389 )
» زندگینامه شیخ حسن آل عصفور بوشهری ( شنبه 16 مرداد 1389 )
» بافت‌ قدیم‌ بوشهر ( شنبه 22 خرداد 1389 )
» به مناسبت روز خلیج فارس ( جمعه 10 اردیبهشت 1389 )
» انتشار اولین هفته نامه مصور ایرانی در بوشهر ( جمعه 6 فروردین 1389 )
» سند ساواک در مورد تظاهرات نیروی هوایی بوشهر ( دوشنبه 19 بهمن 1388 )
» این حسین کیست که ... ( دوشنبه 7 دی 1388 )
» دانلود تك نوازی نی انبون ( پنجشنبه 19 آذر 1388 )
» تصویر: خلیج فارس ( سه شنبه 10 آذر 1388 )
» ویژگی های دستوری لهجه بوشهری ( یکشنبه 12 مهر 1388 )
» گمنه یا للك ( جمعه 10 مهر 1388 )
» گره چینی ( سه شنبه 7 مهر 1388 )
» مجموعه تصاویر بوشهر 2 ( پنجشنبه 2 مهر 1388 )
» سفالگری ( چهارشنبه 1 مهر 1388 )
موضوعات وبلاگ

آمار بازدید


کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

درباره ما


این وبلاگ جهت آشنایی عموم مردم با تاریخ و فرهنگ مردم بوشهر می باشد.
از کلیه کسانی که توانایی همکاری را دارند خواهش می شود تا مطالب خود را به ایمیل من بفرستید تا با نام خودتان در این وبلاگ ثبت گردد.
*******************
به جهت تعدد مطالب و محدود بودن پست های صفحه اصلی، شما قادر به مشاهده تمام پست ها نمی باشید. از این رو به شما پیشنهاد می شود از آرشیو موضوعی جهت دستیابی به پست های پیشین استفاده کنید.
ایجاد کننده وبلاگ : وبسایت شخصی محمد جواد منصورزاده

http://www.up.lianportal.com/images/04734904814806328121.gif

از ما حمایت کنید

به بوشهریها امتیاز دهید